କର୍ତ୍ତବ୍ୟବୋଧରେ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ, ଲୋଭ ବା ଲାଭର ଆଶାରେ ନୁହେଁ

ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବଦ୍‌ ଗୀତା ୪:୧୪ ଶ୍ଳୋକ :

ନ ମାଂ କର୍ମାଣି ଲିମ୍ପନ୍ତି ନ ମେ କର୍ମଫଳେ ସ୍ପୃହା ।
ଇତି ମାଂ ୟୋଽଭିଜାନାତି କର୍ମଭିର୍ନ ସ ବଧ୍ୟତେ ॥

କୌଣସି କର୍ମ ମୋତେ ବାନ୍ଧି ରଖେନାହିଁ, ମୋର କର୍ମଫଳ ପ୍ରତି କୌଣସି ଆସକ୍ତି ନାହିଁ । ଯେଉଁ ମଣିଷ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ବୁଝେ, ସେ କର୍ମ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ କର୍ମରେ ବନ୍ଧିତ ହୁଏ ନାହିଁ ।

ଏହି ଶ୍ଳୋକରେ ନିଷ୍କାମ କର୍ମଯୋଗର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଅଛି । ପରମାତ୍ମା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର କାରଣ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କର୍ମଫଳରେ ଆସକ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି । ସେ ନିର୍ଲିପ୍ତ, ନିର୍ମୋହ ଓ ସାକ୍ଷୀ ସ୍ୱରୂପ । ଏହା ପ୍ରତିପାଦିତ କରେ ଯେ ଆସକ୍ତି ହିଁ ବନ୍ଧନର କାରଣ, କର୍ମ ନୁହେଁ । ମଣିଷ ଯଦି କର୍ମକୁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟବୋଧରେ କରେ ଏବଂ ତାହାର ଫଳକୁ ଭଗବାନଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ତେବେ ସେ କର୍ମର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇପାରେ ।
ସମାଜରେ ଅନେକ ସମସ୍ୟାର ମୂଳ କାରଣ ହେଉଛି ଫଳପ୍ରତି ଅତ୍ୟଧିକ ଆସକ୍ତି । ଲୋକେ ଯେତେବେଳେ କର୍ମକୁ ସେବା ବା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଭାବରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଲାଭର ଉପାୟ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଦୁର୍ନୀତି, ଅନ୍ୟାୟ ଓ ଶୋଷଣ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ । ଗୀତାର ଏହି ଶ୍ଳୋକ ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ କର୍ତ୍ତବ୍ୟବୋଧରେ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ, ଲୋଭ ବା ଲାଭର ଆଶାରେ ନୁହେଁ । ଯଦି ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଷ୍କାମ ଭାବରେ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରନ୍ତି, ତେବେ ସମାଜ ଅଧିକ ନୀତିଶୀଳ ଓ ସୁସଂଗଠିତ ହୋଇପାରିବ ।

ମନୋବୈଜ୍ଞାନିକ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ, ମଣିଷର ଅଧିକାଂଶ ମାନସିକ ଚାପ ଓ ଅଶାନ୍ତିର ମୂଳ କାରଣ ହେଉଛି ଫଳପ୍ରତି ଅତ୍ୟଧିକ ଆସକ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ମଣିଷ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସମୟରେ ତାହାର ଫଳ କେମିତି ହେବ ବୋଲି ଅତ୍ୟଧିକ ଚିନ୍ତା କରେ, ସେତେବେଳେ ତାହାର ମନରେ ଭୟ, ଚିନ୍ତା ଓ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ । ଯଦି ମଣିଷ କେବଳ କର୍ମରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଏ ଓ ଫଳକୁ ନିଜ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରୁ ବାହାରେ ବୋଲି ମାନିନିଏ, ତେବେ ତାହାର ମନ ଅଧିକ ସ୍ଥିର ଓ ଶାନ୍ତ ହୋଇପାରିବ । ଏହା ମନକୁ ଅତିରିକ୍ତ ଚିନ୍ତା ଓ ଚାପରୁ ମୁକ୍ତ କରିପାରିବ ।

ଦାର୍ଶନିକ ଭାବେ ଦେଖିଲେ, କର୍ମ ସ୍ୱତଃ ବନ୍ଧନକାରୀ ନୁହେଁ; ବନ୍ଧନର ମୂଳ କାରଣ ହେଉଛି ଆସକ୍ତି ଓ କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱବୋଧ । ଯେତେବେଳେ ବ୍ୟକ୍ତି “ମୁଁ କରୁଛି” ଓ “ମୋତେ ଏହାର ଫଳ ମିଳିବା ଉଚିତ” ବୋଲି ଭାବେ, ସେତେବେଳେ ସେ କର୍ମରେ ବନ୍ଧିତ ହୁଏ ।

କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେ ବୁଝିପାରେ ଯେ ପ୍ରକୃତିର ଗୁଣମାନେ କର୍ମକୁ ସଂପାଦନ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଆତ୍ମା ସାକ୍ଷୀମାତ୍ର, ତେବେ ସେ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇପାରେ ।
🌹🙏🌹

• ପ୍ରଶାନ୍ତ କୁମାର ବେଉରିଆ
  9437046849