ଏବଂ ବୁଦ୍ଧେଃ ପରଂ ବୁଦ୍ଧ୍ୱା ସଂସ୍ତଭ୍ୟାତ୍ମାନମାତ୍ମନା ।ଜହି ଶତ୍ରୁଂ ମହାବାହୋ କାମରୂପଂ ଦୁରାସଦମ୍ ॥

ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବଦ୍ ଗୀତା ୩:୪୩ ଶ୍ଳୋକ :

ଏବଂ ବୁଦ୍ଧେଃ ପରଂ ବୁଦ୍ଧ୍ୱା ସଂସ୍ତଭ୍ୟାତ୍ମାନମାତ୍ମନା ।
ଜହି ଶତ୍ରୁଂ ମହାବାହୋ କାମରୂପଂ ଦୁରାସଦମ୍ ॥

ହେ ମହାବାହୋ (ଅର୍ଜୁନ) ! ବୁଦ୍ଧିଠାରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଯେଉଁ ଆତ୍ମା, ତାହାକୁ ଜାଣି ଏବଂ ତାହା ଦ୍ୱାରା ମନକୁ ସ୍ଥିର କରି, କାମରୂପକ ଦୁର୍ଜୟ ଶତ୍ରୁକୁ ଦମନ କର ।
ଏହି ଶ୍ଳୋକରେ ଭଗବଦ୍‌ଗୀତାର ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ (କର୍ମଯୋଗ)ର ଶେଷ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି । ପୂର୍ବ ଶ୍ଳୋକମାନଙ୍କରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କାମ (ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଇଚ୍ଛା)କୁ ମନୁଷ୍ୟର ପ୍ରଧାନ ଶତ୍ରୁ ବୋଲି କହିଥିଲେ । ଏଠାରେ ସେ ଏହାକୁ ଜୟ କରିବାର ଉପାୟ କହୁଛନ୍ତି । ପୂର୍ବ ଶ୍ଳୋକମାନଙ୍କରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଠାରୁ ମନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମନଠାରୁ ବୁଦ୍ଧି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିଠାରୁ ଆତ୍ମା ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ । ଏହା ଦର୍ଶାଏ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ କେବଳ ଦେହ ଓ ଭାବନାର ସମୁଦାୟ ନୁହେଁ; ତାହା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ଅଛି, ଯାହା ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ । ଯଦି ମନୁଷ୍ୟ ସେହି ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱକୁ ଅନୁଭବ କରିପାରେ, ତେବେ ସେ ନିଜର ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିବ ।
ମନୁଷ୍ୟର ମନ ସଦା ଚଞ୍ଚଳ; ଇଚ୍ଛା, ଆସକ୍ତି ଓ ଭୋଗବାସନା ତାହାକୁ ଅସ୍ଥିର କରେ । ଏହି ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଇଚ୍ଛାକୁ ଗୀତା “କାମ” ବୋଲି କହିଛି। କାମକୁ “ଦୁରାସଦମ୍” ଅର୍ଥାତ୍ ଦୁର୍ଜୟ ଶତ୍ରୁ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । କାମ ମନୁଷ୍ୟର ବିବେକକୁ ଆବୃତ କରି ତାଙ୍କୁ ଅଧର୍ମରେ ପ୍ରେରିତ କରେ । ତେଣୁ ଏହାକୁ ଜୟ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ । ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପକୁ ଅନୁଭବ କରେ, ସେତେବେଳେ ତାହାର ବୁଦ୍ଧି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ ଓ ସେ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରେ । ଏହି ଆତ୍ମସାଧନା ଧ୍ୟାନ, ବିବେକ, ସଂଯମ ଓ ସତ୍କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ଭବ ।
🌹🙏🌹
ପ୍ରଶାନ୍ତ କୁମାର ବେଉରିଆ
୯୪୩୭୦୪୬୮୪୯