ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବଦ୍ ଗୀତା ୧: ୧୯ ଶ୍ଳୋକ : ସ ଘୋଷୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ…
1 min read
ସ ଘୋଷୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ ହୃଦୟାନି ବ୍ୟଦାରୟତ୍ ।
ନଭଶ୍ଚ ପୃଥିବୀଂ ଚୈବ ତୁମୁଳୋଽଭ୍ୟନୁନାଦୟନ୍ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ଶଙ୍ଖଧ୍ୱନି ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଓ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଥିଲା ଯେ, ତାହା ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ଉଭୟଙ୍କୁ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ କରି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ହୃଦୟକୁ କମ୍ପିତ କରିଦେଲା ।
ଏହି ଶ୍ଳୋକ କେବଳ ଯୁଦ୍ଧ ପୂର୍ବର ଶଙ୍ଖଧ୍ୱନିର ବର୍ଣ୍ଣନା ହୋଇନାହିଁ, ବରଂ ନୀତି ଓ ଅନୀତିର ସଂଘର୍ଷକୁ ସୂଚିତ କରାଯାଇଛି। ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପକ୍ଷ ନ୍ୟାୟରେ ଥିବାରୁ ସେମାନଙ୍କ ଶଙ୍ଖଧ୍ୱନିରେ ଥିଲା ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଓ ନୈତିକ ଶକ୍ତି । ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ହୃଦୟ କମ୍ପିତ ହେବାର ଅର୍ଥ ହେଲା, ଅନ୍ୟାୟ ଉପରେ ଭିତ୍ତି କରିଥିବା ଶକ୍ତି ମାନସିକ ସ୍ତରରେ ଦୁର୍ବଳ । ବାହ୍ୟ ସେନାବଳ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆତ୍ମିକ ସାହସ ଓ ନୀତିଗତ ବଳ ନଥିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଭୟଭୀତ ହୁଏ ।
ଆଜିର ସମାଜରେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟାୟ, ଦୁର୍ନୀତି କିମ୍ବା ଅଧର୍ମ ରହିଥାଏ, ସେଠାରେ ସତ୍ୟର ସ୍ୱର (ଜନମତ, ନୀତିମୟ ଆନ୍ଦୋଳନ, ସତ୍ୟବାଦୀ ନେତୃତ୍ୱ) ଉଠିଲେ ଅନ୍ୟାୟକାରୀମାନଙ୍କ ମନ କମ୍ପିତ ହୁଏ । ମହାଭାରତର କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯୁଦ୍ଧ କେବଳ ଏକ ରାଜସିକ ସଂଘର୍ଷ ନୁହେଁ, ଏହା ନୀତି ଓ ଅନୀତି, ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଗଭୀର ମାନବୀୟ ସଂଘର୍ଷ । ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଶଙ୍ଖଧ୍ୱନି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ହୃଦୟକୁ କମ୍ପିତ କରିଥିଲା । ଏହାର ଅର୍ଥ ସେମାନଙ୍କ ମନରେ କେବଳ ଯେ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ତାହା ନୁହେଁ, ବରଂ ଅନ୍ୟାୟ ଉପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସେମାନଙ୍କ ମନୋବଳ ନ୍ୟାୟ ସମ୍ମୁଖରେ ଭାଙ୍ଗିପଡିଥିଲା। ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ବଳ।
ସମାଜରେ ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ୟାୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦୃଢ଼ ମନେ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସତ୍ୟର ଏକ କ୍ଷୀଣ ସ୍ୱର ମଧ୍ୟ ବିପ୍ଳବ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ । ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଶଙ୍ଖଧ୍ୱନି ସେଇ ସତ୍ୟର ସ୍ୱର, ଯାହା ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ କରେ । ଏହା ଦର୍ଶାଏ ଯେ, ନୀତିମୟ ଆନ୍ଦୋଳନ ସଂଖ୍ୟାରେ କମ୍ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହାର ପ୍ରଭାବ ସମଗ୍ର ସମାଜରେ ପଡ଼େ । ସେହିପରି ରାଜନୀତିରେ ଶକ୍ତି, ସେନାବଳ କିମ୍ବା ପଦବୀ ଅପେକ୍ଷା ନୈତିକ ବିଧାନ ଅଧିକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । କୌରବମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଧର୍ମର ବିରୋଧୀ ଥିବାରୁ ମନରେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲେ ।
ପାରିବାରିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଦେଖିଲେ, କୁରୁ ବଂଶରେ ଘଟିଥିବା ଏହି ସଂଘର୍ଷ ପାରିବାରିକ ଅନୀତିର ଦୁଃଖଦ ପରିଣାମ । ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଅନ୍ଧ ସ୍ନେହ, ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ଲୋଭ ଓ ଅହଙ୍କାର ପରିବାରକୁ ଭାଗ କରିଦେଇଥିଲା । ପାଣ୍ଡବମାନେ ନ୍ୟାୟର ପଥରେ ଥିବାରୁ ସଂଖ୍ୟାରେ କମ୍ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମନୋବଳରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ । ଏହି ଶ୍ଳୋକ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ ପରିବାର ଶକ୍ତି, ସମ୍ପତ୍ତି କିମ୍ବା ସଂଖ୍ୟାରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ନ୍ୟାୟ, ସତ୍ୟ ଓ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱାସରେ ତିଷ୍ଠି ରହେ । କୁରୁ ବଂଶରେ ଘଟିଥିବା ଏହି ସଂଘର୍ଷ ପାରିବାରିକ ଲୋଭ, ଇର୍ଷା ଓ ଅନ୍ୟାୟର ଦୁଃଖଦ ପରିଣାମ । ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ସଂଖ୍ୟାରେ ବେଶି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସତ୍ୟର ପକ୍ଷରେ ନ ଥିବାରୁ ସେମାନଙ୍କ ମନ ଭିତରେ ଭୟ ଓ ଅଶାନ୍ତି ଥିଲା । ଏହା ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିବାରକୁ ଏକ ଗଭୀର ଶିକ୍ଷା ଦେଉଛି – ସମ୍ପତ୍ତି କିମ୍ବା ଶକ୍ତି ନୁହେଁ, ନ୍ୟାୟ ଓ ନୀତି ହେଉଛି ପରିବାରର ସଠିକ୍ ଆଧାର।
ସାମାଜିକ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ଶଙ୍ଖଧ୍ୱନି ସତ୍ୟର ସ୍ୱର ଭଳି ସମଗ୍ର ସମାଜରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହୋଇଥିଲା । ଯେଉଁ ସମାଜରେ ଅନ୍ୟାୟ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଚାଲିଥାଏ, ସେଠାରେ ସତ୍ୟର ଏକ ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରେ । ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ହୃଦୟ କମ୍ପିତ ହେବା ଅର୍ଥ, ଅନ୍ୟାୟର ଭିତ୍ତିଭୂମି ଅଭ୍ୟନ୍ତରରୁ ଶୁନ୍ୟ । କୌରବମାନେ ରାଜ୍ୟଶକ୍ତି, ସେନାବଳ ଓ ସମ୍ପଦ ଧାରଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନୈତିକ ବୈଧତା ନଥିବାରୁ ମାନସିକ ସ୍ତରରେ ଦୁର୍ବଳ ଥିଲେ । ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଧର୍ମ ଥିବାରୁ ସେମାନଙ୍କର ଶଙ୍ଖଧ୍ୱନି ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ କରିପାରିଥିଲା ।
ଗୀତା ୧.୧୯ ଆମକୁ ଏହି ସନ୍ଦେଶ ଦିଏ ଯେ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମର ସ୍ୱର ସଦା ଶକ୍ତିଶାଳୀ । ସେଇ ସ୍ୱର ମିଥ୍ୟାର ଦୁର୍ଗକୁ କମ୍ପିତ କରେ, ମନୁଷ୍ୟର ଅନ୍ତରାତ୍ମାକୁ ଜାଗ୍ରତ କରେ ଏବଂ ଇତିହାସର ଗତିପଥକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଦିଏ । ପରିବାର, ସମାଜ ଓ ରାଷ୍ଟ୍ର, ସବୁଠାରେ ଏହି ସତ୍ୟ ସମାନ ଭାବେ ପ୍ରଯୋଜ୍ୟ । ପରିବାରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ରାଷ୍ଟ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟ ଅଛି, ସେଠି ସ୍ୱର ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟାୟ ଅଛି, ସେଠି ଭୟ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ । ଏହି ଶ୍ଳୋକ ମାନବ ସଭ୍ୟତାକୁ ଆତ୍ମନିରୀକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ ।
🌹🙏🌹
ପ୍ରଶାନ୍ତ କୁମାର ବେଉରିଆ
୯୪୩୭୦୪୬୮୪୯
