ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବଦ୍ ଗୀତା ୨: ୩୨ ଶ୍ଳୋକ :ଯଦୃଚ୍ଛୟା ଚୋପପନ୍ନଂ…
1 min read
ଯଦୃଚ୍ଛୟା ଚୋପପନ୍ନଂ ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାରମପାବୃତମ୍ ।
ସୁଖିନଃ କ୍ଷତ୍ରିୟାଃ ପାର୍ଥ ଲଭନ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧମୀଦୃଶମ୍ ॥
ହେ ପାର୍ଥ (ଅର୍ଜୁନ) ! ସ୍ଵତଃ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିବା ତଥା ସ୍ୱର୍ଗପ୍ରାପ୍ତି ନିମନ୍ତେ ଖୋଲାଯାଇଥିବା ଦ୍ୱାରରୂପୀ ଏପରି ଯୁଦ୍ଧକୁ, ଭାଗ୍ୟବାନ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଯୋଦ୍ଧା ହିଁ ପାଇଥାନ୍ତି ।
ଏହି ଶ୍ଳୋକରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ସ୍ମରଣ କରାଉଛନ୍ତି । ଯୁଦ୍ଧ ଏଠାରେ ସାଧାରଣ ହିଂସା ନୁହେଁ, ବରଂ ନ୍ୟାୟ, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏକ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ । ଏହି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଅର୍ଜୁନ ନିଜ ଲୋଭ, ଆକାଂକ୍ଷା କିମ୍ବା ସ୍ୱାର୍ଥରୁ ଆରମ୍ଭ କରିନାହାନ୍ତି । ପରିସ୍ଥିତି ନିଜେ ଏହାକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛି । ଏପରି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଏଡ଼ାଇବା ମାନେ ଧର୍ମପଥରୁ ପଳାୟନ । ଏଠାରେ “ସ୍ୱର୍ଗ” କେବଳ ପରଲୋକର ଏକ ସ୍ଥାନ ନୁହେଁ, ବରଂ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନର ନୈତିକ ସନ୍ତୋଷ, ସମାଜରେ ନ୍ୟାୟ ସ୍ଥାପନ, ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ଓ ଆତ୍ମଶାନ୍ତି – ଏସବୁକୁ ସୂଚିତ କରେ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହୁଛନ୍ତି – ଏପରି ଧର୍ମଯୁଦ୍ଧ ପାଇବା ଭାଗ୍ୟର କଥା । ସବୁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ନିଜ ଜୀବନରେ ଏମିତି ସୁଯୋଗ ମିଳେନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ନ୍ୟାୟ ପାଇଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦୃଢ ଭାବରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇପାରିବ । ଯେତେବେଳେ ଜୀବନ ନିଜେ ଆମକୁ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରଦାନ ପାଇଁ ଡାକେ, ସେତେବେଳେ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ରହିବା ଅଧର୍ମ ।
ସମାଜ ନ୍ୟାୟ, ନୀତି ଓ ସମତା ଉପରେ ଭିତ୍ତି କରି ତିଷ୍ଠି ରହିଥାଏ । ଏହି ଶ୍ଳୋକରେ “ଯୁଦ୍ଧ” ଅର୍ଥାତ୍ ସମାଜରେ ଅନ୍ୟାୟ, ଶୋଷଣ ଓ ଅସତ୍ୟ ବିରୋଧରେ ଲଢ଼ାଇ । ଯେତେବେଳେ ସମାଜରେ ଅନ୍ୟାୟ ସାଧାରଣ ହୋଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ ନୀରବ ରହିବା ମଧ୍ୟ ଅପରାଧ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହୁଛନ୍ତି ଯେ ଏପରି ସମୟରେ ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟ ପାଇଁ ଦୃଢ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ “ସୁଖିନ କ୍ଷତ୍ରିୟ”। ଗୀତା ସମାଜକୁ ନୀରବ ଦର୍ଶକ ନୁହେଁ, ସକ୍ରିୟ ନ୍ୟାୟପାଳକ ହେବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥାଏ।
ପରିବାର ହେଉଛି ସମାଜର ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ଏକକ । ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ “ଯୁଦ୍ଧ” ଥାଏ – ମୂଲ୍ୟବୋଧ, ସତ୍ୟ ଓ ନୀତିକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ । ଅନ୍ୟାୟକୁ ଦେଖି ମଧ୍ୟ ନିଜ ସୁବିଧା ପାଇଁ ଚୁପ୍ ରହିବା ପାରିବାରିକ ଧର୍ମର ବିପରୀତ । ଯେତେବେଳେ ପରିବାରରେ ଭୁଲ ପ୍ରଥା, ଭେଦଭାବ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାୟ ଚାଲିଥାଏ, ସେତେବେଳେ ନୀତିଗତ ସାହସ ଦରକାର । ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ପରି, ଆଧୁନିକ ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପାରିବାରିକ ସମ୍ପର୍କ ଓ ନ୍ୟାୟ ମଧ୍ୟରେ ଅଟକିଯାଏ ।
ଗୀତାର ମୂଳ ଦାର୍ଶନିକ ଧାରଣା ହେଉଛି- ଧର୍ମ ମାନେ କେବଳ ନିୟମ ନୁହେଁ, ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଓ ସ୍ଥିତି ଅନୁଯାୟୀ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ । କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ ନ୍ୟାୟ ରକ୍ଷା କରିବା ହିଁ ସ୍ୱଧର୍ମ । ଯୁଦ୍ଧକୁ ଏଠାରେ ହିଂସା ନୁହେଁ, ବରଂ ନୈତିକ ଆବଶ୍ୟକତା ଭାବେ ବୁଝାଯାଇଛି । କର୍ତ୍ତବ୍ୟରୁ ପଳାୟନ କରିବା ମାନେ ନିଜ ସ୍ୱତ୍ୱକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବା ।
“ଯଦୃଚ୍ଛୟା” ଶବ୍ଦ ଏଠାରେ ଏକ ଗଭୀର ଦାର୍ଶନିକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଏ । ମନୁଷ୍ୟ କେତେ ଦୂର ସ୍ୱାଧୀନ, ଏବଂ କେତେ ଦୂର ନିୟତିର ଅଧୀନ? ପରିସ୍ଥିତି ମିଳିଥାଏ (ନିୟତି), କିନ୍ତୁ ସେଥିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା କି ନ କରିବା ମନୁଷ୍ୟର ନୀତିଗତ ନିଷ୍ପତ୍ତି (ସ୍ୱେଚ୍ଛା) । ଏହା ଭାଗ୍ୟ ଓ ପୁରୁଷକାରର ସମନ୍ୱୟ ।
“ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାରମପାବୃତମ୍” ଶବ୍ଦଟିକୁ ଗୀତା ଦାର୍ଶନିକ ଭାବେ ପ୍ରତୀକ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିଛି । ସ୍ୱର୍ଗ ମାନେ କେବଳ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମିଳୁଥିବା ସୁଖ ନୁହେଁ । ଏହା ହେଉଛି ନୀତିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା, ଆତ୍ମସନ୍ତୋଷ ଓ ଆତ୍ମସମ୍ମାନ। ଦାର୍ଶନିକ ଭାବେ ଏହା Aristotleଙ୍କ Eudaimonia (ସାର୍ଥକ ଜୀବନ) ସହ ସାମ୍ୟ ରଖେ । ନୀତିସମ୍ମତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିଜେ ହିଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଫଳ – ସ୍ୱର୍ଗ ।
🌹🙏🌹
ପ୍ରଶାନ୍ତ କୁମାର ବେଉରିଆ
୯୪୩୭୦୪୬୮୪୯
