ଶ୍ରୀମଦ୍‌ ଭଗବଦ୍‌ ଗୀତା ୧: ୨୬ ଶ୍ଳୋକ :ତତ୍ରାପଶ୍ୟତ୍ ସ୍ଥିତାନ୍ ପାର୍ଥଃ..

ତତ୍ରାପଶ୍ୟତ୍ ସ୍ଥିତାନ୍ ପାର୍ଥଃ ପିତୄନଥ ପିତାମହାନ୍ ।
ଆଚାର୍ୟାନ୍ ମାତୁଲାନ୍ ଭ୍ରାତୄନ୍ ପୁତ୍ରାନ୍ ପୌତ୍ରାନ୍ ସଖୀଂସ୍ତଥା ॥

ଦୁଇ ପକ୍ଷର ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଅର୍ଜୁନ ଦେଖିଲେ ଯେ ନିଜର ପିତା, ପିତାମହ, ଗୁରୁ, ମାମୁଁ, ଭାଇ, ପୁଅ, ନାତି ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି ।
ଏହି ଶ୍ଳୋକରୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମାନସିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ସେ କେବଳ ଏକ ଯୋଦ୍ଧା ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପରେ ତାଙ୍କର ଯୋଦ୍ଧା ମନ, ମାନବୀୟ ସମ୍ବେଦନାରେ ପରିଣତ ହୋଇଯାଇଥିଲା । ମୋହ (ଆସକ୍ତି)ର ପ୍ରଥମ ସ୍ପଷ୍ଟ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଗଲା । ଧର୍ମ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଉପରେ ସମ୍ପର୍କର ଆଧିପତ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା । ଯେତେବେଳେ ସମାଜରେ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ସମ୍ପର୍କ ମୁହାଁମୁହିଁ ହୁଏ, ସେଠାରେ ଅର୍ଜୁନ ପରି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ -ଏହା ଆଧୁନିକ ଜୀବନରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଭାବେ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ।

ଅର୍ଜୁନ ଯେତେବେଳେ ପିତା, ଗୁରୁ, ଭାଇ, ପୁଅ ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ମନରେ ଭାବପ୍ରବଣତା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଏକ ପକ୍ଷରେ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ (କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ), ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ଭାବନା (ପାରିବାରିକ ସ୍ନେହ) । ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନୁଷ୍ୟକୁ ନିଷ୍କ୍ରିୟ, ଦୁର୍ବଳ ଓ ନିଷ୍ପତ୍ତିହୀନ କରିଦିଏ । ଏହି ଶ୍ଳୋକରେ ଅର୍ଜୁନ ନିଜ ସମ୍ମୁଖରେ ଶତ୍ରୁ ଦେଖୁନାହାନ୍ତି, ସେ ଦେଖୁଛନ୍ତି ସମ୍ପର୍କ । ଏହା ଦର୍ଶାଏ ଯେ, ସମାଜରେ ଯେତେବେଳେ ନ୍ୟାୟ ଓ ସମ୍ପର୍କ ମୁହାଁମୁହିଁ ହୁଅନ୍ତି, ମାନବ ମନ ସାଧାରଣତଃ ସମ୍ପର୍କ ପକ୍ଷକୁ ଢ଼ଳିଯାଏ । ଅର୍ଜୁନ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ଅଚାନକ ଭାବେ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କୁ ଦେଖି ତୀବ୍ର ଭାବନାତ୍ମକ ଆଘାତ ଅନୁଭବ କରିଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଦୁଇଟି ବିରୋଧାଭାସୀ ମନୋବୃତ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟରତ – “ମୋର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା” ଏବଂ “ମୋର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମୋର ସାମ୍ନାରେ”। ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ତାଙ୍କ ମନକୁ ଅସ୍ଥିର ଓ ନିଷ୍ପତ୍ତିହୀନ କରିଦେଇଥିଲା ।

ସମ୍ପର୍କ ମାନବକୁ ମନୁଷ୍ୟ କରେ, କିନ୍ତୁ ସେହି ସମ୍ପର୍କ ଯେତେବେଳେ ନ୍ୟାୟକୁ ଅଟକାଏ, ସେତେବେଳେ ସମାଜ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ । ଅର୍ଜୁନ ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ସ୍ନେହର ପାତ୍ର,କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଅଧର୍ମର ପକ୍ଷରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ । ଅର୍ଜୁନ ଯଦି ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ିଦେଇଥାନ୍ତେ, ଅଧର୍ମ ସ୍ଥାୟୀ ହୋଇଯାଇଥାନ୍ତା । ଗୀତା ୧.୨୬ ଆତ୍ମୀୟତାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରେ ନାହିଁ, ଆସକ୍ତିକୁ ସୀମିତ କରିବାକୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ । ଗୀତା ୧.୨୬ରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏଠାରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଆତ୍ମସଂଘର୍ଷ । ଏହି ଆତ୍ମସଂଘର୍ଷ, ମାନବକୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ନେଇଯାଏ,ଯେଉଁଠାରେ ଗୀତାର ଜ୍ଞାନ ଉଦ୍‌ଭାସିତ ହୁଏ ।
🌹🙏🌹

• ପ୍ରଶାନ୍ତ କୁମାର ବେଉରିଆ
  ୯୪୩୭୦୪୬୮୪୯